Dikiş Makinesi Sorunları ve Çözümleri

Makine Arızaları ve Çözümleri

Makineniz hiç dikmiyorsa nereden başlamalı?

Burada iki ayrı durum var ve çözümleri farklı.

Makine hiç çalışmıyorsa önce fişe ve pedal kablosuna bakın. Bir de masura sarma mili var. Masura sardıktan sonra mil sarma konumunda unutulursa motor döner ama iğne yerinden kıpırdamaz. Pek çok kişi bunu arıza sanıp makineyi servise götürür.

Makine çalışıyor ama kumaşta dikiş oluşmuyorsa sorun ilmektedir: üst iplik alt ipliği yakalayamıyordur. Bunun en sık sebepleri iğnenin ters ya da yarım takılması ve ipliğin yanlış geçirilmesidir. Bunların hepsi doğruysa ve sorun bir iğne kırılmasından hemen sonra başladıysa makinenin ayarı kaymış olabilir. O noktada servis gerekir.

Alttan iplik yumağı çıkıyor

Kumaşı çevirdiğinizde altta karmakarışık bir iplik yığını görüyorsanız ilk bakacağınız yer, şaşırtıcı ama, üst ipliktir.

Peki neden? Üst iplik, gerginlik diskleri denen iki küçük plakanın arasından geçer. Baskı ayağı indirildiğinde bu diskler kapanır. İpliği ayak inikken geçirirseniz iplik disklerin arasına oturmaz, gerginlik almadan alta akar ve orada yumak yapar.

Çözümü basit: ayağı kaldırın ve ipliği makaradan iğneye kadar baştan geçirin. Dikişe başlarken iki iplik ucunu ilk birkaç batış boyunca arkaya tutmak da bu sorunu baştan önler.

Dikiş atlıyorsa ilk şüpheli iğnedir

Atlayan dikiş, iğnenin ipliği aşağıda yakalayamadığı anlarda oluşur. Çoğu zaman sebep iğnedir. Ucu körelmiş, gözle fark edilmeyecek kadar eğilmiş ya da yuvasına sonuna kadar itilmemiş olabilir. Yeni bir iğne takmak en ucuz ve en hızlı denemedir.

Esnek kumaşlarda durum biraz farklı. Triko, jarse ve likra gibi örme kumaşlar normal (universal) iğneyle dikildiğinde neredeyse mutlaka atlar. Bu kumaşlar için ucu yuvarlatılmış stretch iğneler üretilir. Bu iğne kumaşın ilmeklerini delmez, aralarından geçer.

Kumaş büzülüyor, dikiş toplanıyor

İnce kumaşlarda sık görülür. Dikiş hattı boyunca kumaş kırışır ve ütüyle de açılmaz. Burada genellikle üst gerginlik fazladır ya da dikiş boyu kumaşa göre kısa kalmıştır. Gerginliği bir iki kademe düşürüp boyu biraz uzattığınızda fark hemen görünür.

İğne ve iplik de etkiler. Şifonu kot iğnesiyle dikerseniz iğne kumaşı iterek toplar. İnce kumaşa ince iğne ve ince iplik kullanın.

İğne kırılıyor ya da çabuk köreliyor

İğne kırılmasının en yaygın sebebi kumaşı elle çekmektir. Dişliler kumaşı kendi hızında taşır. Siz kumaşı önden çektiğinizde kumaşa batmış iğne eğilir ve bir sonraki inişte iğne plakasına çarpar.

Toplu iğnelerin üzerinden dikmek, kalın kumaşta ince iğne kullanmak ve zikzak seçiliyken düz dikiş ayağıyla çalışmak da iğneyi kırar.

Körelme daha sinsidir, çünkü belli olmaz. Kot, branda ve sentetik kumaşlar iğnenin ucunu hızla aşındırır. Genel bir ölçü olarak iğneyi 6-8 saatlik dikişten sonra değiştirmek iyi bir alışkanlıktır.

İğne kırıldığında kırık parçayı mutlaka bulun. Makinenin içinde kalan bir uç ileride çok daha pahalı bir arızaya yol açabilir.

Alt ya da üst iplik kopuyorsa

Önce hangi ipliğin koptuğuna bakın, çünkü sebepler ayrı.

Üst iplik kopuyorsa gerginlik fazla olabilir. İplik makaranın çentiğine takılıyor ya da iğne deliği ipliğe dar geliyor da olabilir. Eski veya kalitesiz iplik de sık kopar. Dikiş ipliği seçerken ucuz iplikten kazandığınızı çoğu zaman sökülen dikişlerle geri ödersiniz.

Alt iplik kopuyorsa masuraya bakın. Düzensiz sarılmış bir masura, makineye ait olmayan bir masura ya da masura kutusunun kenarındaki küçük bir çentik ipliği koparabilir.

Dişliler kumaşı çekmediğinde

Kumaş yerinde sayıyor ve iğne aynı noktaya tekrar tekrar batıyorsa önce dişlilerin yukarıda olduğundan emin olun. Serbest nakış ya da düğme dikmek için indirilen dişliler bazen o konumda unutulur. Dikiş boyunun sıfırda kalması da aynı görüntüyü verir.

İkisi de yerindeyse iğne plakasını sökün. Dişlilerin arası zamanla havla dolar ve kumaşı tutamaz hale gelir. Küçük bir fırçayla birkaç dakikada temizlenir.

Makineden gelen tıkırtı ve sesler

Her ses aynı anlama gelmez:

• Düzenli bir tık sesi genellikle eğik bir iğnenin plakaya sürtünmesinden gelir.
• Hırıltılı, zorlanan bir ses kuru çalışan ya da çağanozuna iplik ve hav sıkışmış bir makineye işaret eder.
• Titreşim çoğunlukla gevşemiş bir vidadan kaynaklanır.

Bunların hepsi evde çözülebilir. Ama metal metale sürtünme sesi duyuyorsanız, yanık kokusu alıyorsanız ya da motor uğulduyor ama dönmüyorsa makineyi zorlamayın. Bu belirtiler servis gerektirir.

Zikzakta takılma

Düz dikişte sorunsuz çalışan makine zikzağa geçince takılıyorsa ilk bakılacak yer ayaktır. Düz dikiş ayağının iğne deliği dardır. İğne zikzak için yana açıldığında ayağa çarpar; ya iğne kırılır ya da makine kilitlenir. Ayar değiştirdikten sonra volanı elle bir tur çevirmek bu tür kazaları önler.

İnce kumaşlarda başka bir sorun çıkar: kumaş iğneyle birlikte iğne plakasının deliğine çekilir ve sıkışır. Kumaşın altına bir kâğıt ya da ince bir tela koymak bunu önler.

Dikiş Makinasının Bakımı ve Doğru Parça Seçimi

Yukarıdaki arızaların çoğu birkaç basit alışkanlıkla hiç ortaya çıkmaz. Hangi makinenin hangi işe uygun olduğunu merak ediyorsanız dikiş makinesi çeşitleri yazımıza da göz atabilirsiniz.

Yağlama ve temizlik

Temizlik yağlamadan önce gelir. Her büyük projeden sonra iğne plakasını ve masura kutusunu çıkarıp aradaki havı fırçalayın. Hav sanıldığından hızlı birikir, özellikle polar gibi tüylü kumaşlarla çalışırken.

Yağlamada her makine aynı değildir. Bazı yeni ev tipi makineler yağlama gerektirmez, bazıları ise belirli noktalara düzenli yağ ister. Kullanım kılavuzunda gösterilen noktalara yalnızca dikiş makinesi yağı damlatın. Mutfak yağı ya da genel amaçlı spreyler zamanla yapışır ve makineyi ağırlaştırır.

İğne numarası ve iplik nasıl seçilir?

İğne paketlerinde genellikle iki numara yan yana yazar: 70/10, 80/12, 90/14 gibi. İlk sayı Avrupa ölçüsü, ikincisi Amerikan ölçüsüdür. Sayı büyüdükçe iğne kalınlaşır.

Şu kural işinizi görür:

• Şifon ve ipek: 65-70
• Pamuklu ve keten: 75-90
• Kot ve kalın kumaşlar: 100-110
• Esnek kumaşlar: Burada numaradan çok iğnenin ucu önemlidir; stretch ya da yuvarlak uçlu iğne seçin.

İplik de iğneye uymalı. Kalın bir iplik ince bir iğnenin deliğinden zorlanarak geçer ve kopar. Günlük dikişlerin çoğunda polyester iplik güvenli bir seçimdir. Pamuk iplik esnemediği için örme kumaşlarda kopmaya meyillidir.

Masura neden düzgün sarılmaz?

Masura sararken iplik bir tarafa yığılıyor ya da gevşek kalıyorsa iplik büyük ihtimalle masura sarma kılavuzundan geçmemiştir. Bu kılavuz ipliğe hafif bir gerginlik verir ve düzgün sarılmasını sağlar. Çok hızlı sarmak da ipliği gevşetir; orta hız yeterlidir.

Düzensiz sarılan masura dikiş sırasında da sorun çıkarır. O yüzden yeniden sarmaya üşenmeyin.

Makineyi uzun süre kaldıracaksanız

Kaldırmadan önce makineyi temizleyin ve kılavuz istiyorsa yağlayın. Baskı ayağının altına bir parça kumaş koyup ayağı indirin. Makineyi nemden uzak, üstü örtülü bir yerde saklayın.

Uzun bir aradan sonra ilk dikişi asıl işinizde değil, bir artık kumaşta deneyin. Makine birkaç dakika çalıştıktan sonra yağ yerine oturur ve hareket yumuşar.

Hangi ayak ne işe yarar?

Makineyle gelen ayakların çoğu kutuda durur, oysa bir kısmı işinizi ciddi şekilde kolaylaştırır:

• Fermuar ayağı: Tek taraflı olduğu için fermuar dişlerine yaslanarak dikmenizi sağlar.
• Düğme ayağı: Düğmeyi yerinde tutar, makine düğmeyi zikzakla diker.
• Kıvırma ayağı: İnce kumaşların kenarını kendisi kıvırarak dar bir baskı yapar.
• Yürüyen ayak: Üst kumaşı da alttaki dişliler gibi taşır. Kaygan, kalın ya da çizgili kumaşlarda katların kaymasını önler.

Ayak değiştirmek çoğu makinede bir mandalla yapılır. Ayağı taktıktan sonra, özellikle zikzak ya da düğme dikişine geçecekseniz, volanı elle bir tur çevirip iğnenin ayağa çarpmadığını kontrol edin.

Bazı sorunlar makineden değil, el alışkanlıklarından kaynaklanır: kumaşı çekmek, ayağı indirmeden dikişe başlamak, iğneyi aylarca değiştirmemek gibi. Bunlar pratikle düzelir, ama biri doğrusunu gösterdiğinde çok daha hızlı düzelir. Dikiş kursumuzda makineyi tanımaktan ilk giysinizi dikmeye kadar her adımı uygulamalı olarak çalışıyoruz.